Home / Hoe werkt ademhaling?

Hoe werkt je ademhaling?

Ademhaling is een automatisch systeem dat zelf regelt hoeveel je ademt. Het belangrijkste signaal is niet zuurstof, maar koolstofdioxide (CO2). Je hersenstam meet voortdurend hoeveel CO2 er in je bloed zit en past je ademhaling daarop aan.

De ademhalingscyclus

Bij elke ademhaling gebeuren drie dingen tegelijk. Je haalt zuurstof binnen, je lichaam gebruikt dat voor verbranding, en het CO2 dat daarbij vrijkomt, adem je weer uit. Dat klinkt simpel, maar de afstemming is verrassend precies.

Visueel
Inademen
Zuurstof gaat naar je longen en bloed
Verbranding
Cellen gebruiken O2 en maken CO2
Uitademen
CO2 verlaat je lichaam via de longen

CO2 is geen afvalproduct

De meeste mensen denken dat CO2 alleen maar afval is dat je kwijt moet. Maar CO2 is ook een signaalstof. Je lichaam heeft een bepaald niveau nodig om goed te functioneren.

CO2 bepaalt onder andere hoe breed je bloedvaten zijn, hoeveel zuurstof je cellen daadwerkelijk kunnen opnemen, en hoe prikkelbaar je zenuwen zijn. Als je CO2 te laag wordt, vernauwen je bloedvaten, krijgen je hersenen minder zuurstof, en worden je zenuwen overgevoelig.

Vergelijking: stel je voor dat je bloed een bezorgdienst is. Hemoglobine is de vrachtwagen, zuurstof zijn de pakketjes. CO2 is de sleutel die de laaddeuren opent. Genoeg CO2 in de buurt van je spieren en hersenen? Deuren gaan open, pakketjes worden afgeleverd. Te weinig CO2? De deuren blijven op slot. Je hebt genoeg zuurstof in je bloed, maar het zit vast in de vrachtwagen.

Het regelsysteem in je hersenstam

Diep in je hersenen zit een groepje cellen dat constant meet hoeveel CO2 er in je bloed zit. Dit zijn de chemoreceptoren. Komt het CO2 boven een bepaald punt, dan geven ze het signaal om meer te ademen. Zakt het eronder, dan adem je minder. Dat punt heet het setpoint.

Normaal gesproken is dat setpoint precies goed afgesteld. Je ademt zonder erbij na te denken, en de hoeveelheid CO2 in je bloed blijft stabiel.

Maar wat als dat setpoint verschuift? Daar gaat de volgende pagina over.

Vergelijking: stel je CO2-niveau voor als het water in een emmer. Je lichaam vult de emmer (je cellen produceren CO2), en je ademhaling is het gat onderin (bij elke uitademing verlies je CO2). Normaal gesproken zijn de kraan en het gat in balans: het waterpeil blijft stabiel. Bij chronische hyperventilatie is het gat te groot: je verliest sneller CO2 dan je aanmaakt, en de emmer raakt langzaam leeg.

Interactief
CO2-niveau

Je CO2 is in balans. De chemoreceptoren zijn tevreden, je ademhaling is rustig.

Bloedvaten ontspannenZenuwen kalmZuurstofafgifte normaal

Bronnen en verder lezen

  • Dempsey JA (2014)
    Pathophysiology of human ventilatory control
    European Respiratory Journal, 44(2), 495-512
    DOI: 10.1183/09031936.00048514 ↗
    Nog niet onafhankelijk geverifieerd
    Sterk bewijs
  • Smith CA, Blain GM, Henderson KS, Dempsey JA (2015)
    Peripheral chemoreceptors determine the respiratory sensitivity of central chemoreceptors to CO2
    Journal of Physiology, 593(18), 4225-43
    DOI: 10.1113/JP270114 ↗
    Nog niet onafhankelijk geverifieerd
    Sterk bewijs
  • Gardner WN (1996)
    The pathophysiology of hyperventilation disorders
    Chest, 109(2), 516-34
    DOI: 10.1378/chest.109.2.516 ↗
    Nog niet onafhankelijk geverifieerd
    Sterk bewijs
Volgende pagina
Wat gaat er mis bij chronische hyperventilatie?